Diagnoza gjenetike para implantimit
Diagnoza më e hershme e sëmundjeve gjenetike — PGT/PGS
Diagnoza më e hershme e sëmundjeve gjenetike është e mundur me diagnozën gjenetike para implantimit. Diagnoza Gjenetike Para Implantimit, shkurtimisht PGT/PGS, është një metodë që mundëson ekzaminimin gjenetik dhe trashëgimor të embrioneve. Te çiftet që janë bartës të sëmundjeve gjenetike, embrionet e marra me metodën IVF ose mikroinjeksion vlerësohen me ekzaminim gjenetik dhe embrionet e shëndetshëm zgjidhen dhe transferohen në mitrën e nënës. Qëllimi këtu është parandalimi i kalimit të anomalive kromozomale, ulja e rrezikut të abortit dhe zgjedhja e embrioneve gjenetikisht të shëndetshëm. Me diagnozën gjenetike para implantimit parandalohet humbja e foshnjës për shkak të sëmundjeve që nga lindja ose në të ardhmen dhe u mundësohet edhe familjeve me sëmundje gjenetike të kenë fëmijë të shëndetshëm.
Kujt duhet t'i bëhet testi PGT/PGS?
- Nënave të ardhshme 36 vjeç e lart
- Çifteve që pavarësisht dy ose më shumë aplikimeve IVF nuk është arritur shtatzëni
- Çifteve me humbje të përsëritura të hershme të shtatzënisë (abortime) (për shkaqe jashtë bartësisë së translokacionit)
- Çifteve bartëse të translokacionit të balancuar
- Çifteve me rrezik për disa sëmundje të vetme gjenesh të diagnostikueshme si anemia mesdhetare familjare, anemia e qelizave drapër, fibroza cistike, SMA
- Zgjedhja e embrionit të përputhshëm me HLA me anëtarët e familjes
- Çifteve që nga shtatzënitë e mëparshme kanë një fëmijë me sëmundje gjenetike
- Nënave me histori shtatzënie aneuploide (çrregullim kromozomal)
- Rasteve me mozaicizëm gonadal (pavarësisht dy ose më shumë produkteve lindjeje me të njëjtën anomali, rezultatet e testeve gjenetike të çifteve janë normale)
- Rasteve TESE (raste me infertilitet të rëndë mashkullor)
- Përgjigjësve të dobët (raste me përgjigje të pamjaftueshme ndaj protokollit të stimulimit të tepërt)
- Për sëmundjet e lidhura me kromozomin X; nëse diagnoza gjenetike direkte e sëmundjes përkatëse nuk mund të bëhet, përcaktimi i seksit të embrionit
Cilat janë përfitimet e PGT/PGS?
- Rrit shansin e suksesit të trajtimit IVF.
- Rrit normën e shtatzënisë klinike.
- Ul rrezikun e përfundimit të shtatzënisë me abort.
- Ul nevojën e ndërprerjes mjekësore të shtatzënisë.
- Ul normën e shtatzënisë së shumëfishtë.
- Ul barrën financiare dhe presionin psikologjik të përpjekjeve të dështuara të përsëritura IVF.
Si kryhet metoda PGT/PGS?
- Për diagnozën gjenetike para implantimit nevojitet marrja e mostrës së qelizave nga secili embrion i pacientit. Rreziku i dëmtimit të embrioneve gjatë aplikimit PGT është pothuajse zero (norma e dëmtimit është përcaktuar 0.3%).
- Pas stimulimit klasik të trajtimit IVF, vezoret e mbledhura të njëjtën ditë bashkohen me spermën me metodën e mikroinjeksionit dhe embrionet e fituara ndiqen deri në fazën e blastocistës.
- Në ditën e 3-të kryhet biopsia e embrioneve tuaja (nga secili embrion nxirret një ose dy qeliza). Ky proces nuk i dëmton embrionet tuaja.
- Rezultatet e testeve gjenetike të embrioneve tuaja mund të merren brenda 6-12 orësh.
- Embrionet që janë përcaktuar të shëndetshëm raportohen për transferim te nëna.
- Transferimi i embrioneve të shëndetshëm që nuk e mbartin sëmundjen e kërkuar, fillon një shtatzëni të shëndetshme për nënën.
Metoda më e re për diagnozën gjenetike para implantimit: NGS
Me diagnozën gjenetike para implantimit (PGT) që aplikohet prej rreth 20 vjetësh, në fillim me metodën FISH mund të ekzaminoheshin pesë kromozome të ndryshëm (13, 18, 21, X, Y ose 13, 16, 18, 21, 22) dhe me kalimin e kohës ky numër arriti në 9 kromozome. Në vitet e fundit me teknologjinë Mikroarray (aCGH) filloi ekzaminimi i 24 kromozomeve dhe menjëherë pas saj nga viti 2015 teknika NGS zuri vendin edhe në aplikimet IVF dhe u përhap me shpejtësi.
NGS (Next Generation Sequencing), metoda që ne preferojmë për pacientët tanë — me nivelin më të lartë të saktësisë, teknikën më të besueshme dhe aktuale — është një metodë e re ekzaminimi gjenetik që përdoret në skriningun e 24 kromozomeve në embrione. Teknologjia e sekuencimit të ADN-së, e cila mund të quhet revolucionare në kërkimet gjenetike, siguron mundësinë e ekzaminimit dhe sekuencimit të të gjithë gjenomit njerëzor në një kohë shumë të shkurtër si një ditë — si numerikisht ashtu edhe strukturalisht.
Metoda NGS mund të zbulojë embrionet me mozaicizëm më mirë se metodat e tjera PGT. Përveç aftësisë për të skanuar një fushë shumë të gjerë gjenesh si numerikisht ashtu edhe strukturalisht, marzhi i ulët i gabimit për rezultate më të sakta, arritja më e shpejtë e rezultateve dhe kostoja më e ulët janë përparësi të tjera. Gjithashtu, kur përdoret kjo metodë, ekzaminimi i sëmundjeve të vetme gjenesh dhe tipizimi HLA mund të kryhen njëkohësisht me skriningun e 24 kromozomeve.